Cá ngần hay còn gọi là cá thủy tinh, được ví là đặc sản cá hiếm sông Đà Ä‘ang vào mùa. Những người sành ăn tại thành phố kháo nhau "tranh thủ ăn kẻo tiếc".
 

Cá ngần là loài cá nổi tiếng sinh sống ở vùng nÆ°á»›c trong của sông Đà. Loài cá mềm nhÆ° bún và trong nhÆ° thủy tinh này thường được người dân Hà Thành biết đến vá»›i rất nhiều món ngon. Tuy nhiên, vì cá chỉ xuất hiện má»™t mùa duy nhất trong năm, vào khoảng tháng 4 – 5 hàng năm nên mọi người thường tranh thủ để có cÆ¡ há»™i thưởng thức.
 

Cá ngần má»›i chỉ xuất hiện ở Ä‘oạn sông Đà chảy qua Lai Châu, Điện Biên vài năm gần Ä‘ây, sau khi sông Đà nắn dòng làm thủy Ä‘iện. TrÆ°á»›c Ä‘ó, loại cá này chủ yếu sống ở vùng SÆ¡n La, Hòa Bình và cÅ©ng chÆ°a được biết đến nhiều. Những con cá bé xíu, con dài nhất cÅ©ng chỉ bằng ngón tay út, con nhỏ thì trông nhÆ° sợi bún. Thân chúng trắng muốt nhÆ° thủy tinh, chỉ Ä‘iểm má»™t vệt Ä‘en duy nhất là mắt.

 

Cá ngần đầu tháng tÆ° bao giờ cÅ©ng là đợt ngon và béo nhất, bởi chúng vừa trải qua má»™t mùa Đông dài nhịn Ä‘ói nên khi trời nắng trở lại, chúng sẽ Ä‘i thành Ä‘àn kiếm ăn bù. Thức ăn của loài cá này chỉ là vi tảo, phù du trôi nổi, Ä‘ã tạo nên thân hình con cá má»™t màu trắng ngần. Ngoài ra, cá ngần chỉ sống được trong tá»± nhiên, nÆ¡i vùng nÆ°á»›c sạch chứ không thể nuôi nhốt nhÆ° các loài cá khác.
 

Theo các ngÆ° phủ trên sông Đà, cá ngần là loại cá sạch. Mùa này, cá bÆ¡i thành từng Ä‘àn nhÆ° cá mÆ°Æ¡ng, Ä‘ánh bắt rất khó vì thấy Ä‘á»™ng là chúng rẽ nÆ°á»›c, tản ra mất tăm, khi yên ả má»›i tụ thành Ä‘àn bÆ¡i lá»™i. Phải là người có kinh nghiệm sông nÆ°á»›c má»›i có thể Ä‘ánh bắt, má»—i lần Ä‘Æ¡m lÆ°á»›i cÅ©ng được dăm ba cân. Thời gian đầu hè - thời Ä‘iểm nÆ°á»›c hồ chuyển màu hoa mÆ¡, chúng thường bÆ¡i ngược dòng nÆ°á»›c để đẻ trứng. Bà con dân tá»™c Mường, Thái… nói rằng cá ngần vị ngọt mát có tác dụng thanh nhiệt, giải Ä‘á»™c, xua tan mệt nhọc…

 

Và Ä‘úng là vị ngọt, thÆ¡m và mềm của cá dá»… dàng mê hoặc bất kì ai lần đầu thưởng thức. Lạ ở chá»—, những con cá tuy bé và không xÆ°Æ¡ng nhÆ°ng lúc được nấu chín thì lại rất dai mà không hề nhÅ©n nát. Cá có vị ngọt của cá sông tá»± nhiên, hoàn toàn không có mùi tanh. Do vậy, không chỉ người lá»›n mà trẻ con cÅ©ng rất mê loại cá này. Má»™t số bà mẹ còn kì công tẩm Æ°á»›p gia vị rồi chiên giòn giống nhÆ° bim bim để làm đồ ăn vặt cho lÅ© trẻ.
 

 

Vá»›i cá ngần, người ta ăn cÆ¡m cÅ©ng ngon, nhậu cÅ©ng tuyệt, mà ăn nhÆ° món khai vị trong bữa tiệc cÅ©ng rất hợp lý. Phổ biến nhất là món cá ngần dùng làm chả. Thêm chút thịt nạc, rau thÆ¡m, lòng đỏ trứng gà Ä‘ánh đều nặn thành miếng rán vàng. Chả cá ngần chấm nÆ°á»›c mắm chanh tỏi, ăn nóng kèm bún hoặc cÆ¡m đều mang lại cảm giác trên cả tuyệt vời. Nếu vá»™i thì cho cá ngâng vào xào cùng vá»›i nÆ°á»›c sốt chua ngọt là có ngay món cá ngầm rim Ä‘Æ°a cÆ¡m cá»±c kỳ. Vá»›i các quý ông thích nhậu, thì món cá ngần trá»™n đều vá»›i bá»™t chiên giòn, rán lên nhÆ° bánh khoai, Ä‘em chấm vá»›i tÆ°Æ¡ng á»›t… sẽ là món ăn khoái khẩu.
 

Làm món cá ngần không cần phải cầu kỳ nhÆ°ng chân tay phải thật sạch. Để thưởng thức cá ngần Ä‘úng kiểu sông Đà nhất, hãy nấu má»™t bát canh chua từ những chú cá trắng muốt này. Đầu tiên, hãy mang cá ngần chao qua nÆ°á»›c muối pha loãng cho cá hết chất nhờn. Chuẩn bị má»™t nồi nÆ°á»›c có chút dấm bá»—ng, cà chua thái mỏng, nÆ°á»›c Ä‘un sôi nêm gia vị, bá»™t ngọt, dầu ăn, rồi đổ má»› cá Ä‘ã làm sạch vào. Vặn nhỏ lá»­a, đợi cho nồi canh sôi lại lăn tăn thì cho rau diếp Ä‘ã được thái mỏng. Bát canh có màu vàng của cà chua, màu xanh của rau thÆ¡m, màu trắng của những con cá ngần chín tá»›i đệm thêm hÆ°Æ¡ng hạt tiêu, thÆ¡m nức mÅ©i.
 

Nhón lấy má»™t miếng cá Ä‘Æ°a vào miệng, nhai thật chậm. Mùi thÆ¡m, ngọt, dai, săn, không tanh lại lành của thịt cá mềm tan nÆ¡i vòm miệng rồi cứ thế lan tỏa Ä‘i khắp các giác quan. Bổ sung thêm má»™t thìa nÆ°á»›c riêu chua ngọt béo bùi hòa vị. Lúc này, bạn có thể cảm nhận được tận cùng hÆ°Æ¡ng vị món cá thanh tao mà sâu sắc đến lạ của sông Đà.
 

Nguồn: Sưu tầm